Biết tâm ý của Rahula đã đến lúc có thể tiếp nhận giáo lý giải thoát. Bụt dạy:
-
Này Rahula, con học theo hạnh của đất. Dù người ta đổ và rải lên những
thứ tinh sạch và đẹp đẽ như hoa, nước thơm, sữa thơm, hoặc người ta đổ
lên đất những thứ dơ dáy hôi hám như phân, nước tiểu và máu mủ, hoặc
người ta khạc nhổ xuống đất thì đất cũng tiếp nhận tất cả những thứ ấy
một cách thản nhiên, không vui vẻ mừng rỡ mà cũng không chán ghét tủi
nhục. Cũng như thế, khi những cảm thọ khoái lạc hoặc buồn khổ phát sinh,
con đừng để cho chúng làm nhiễu loạn tâm con và chiếm cứ lòng con.
Con
hãy học theo hạnh của nước. Khi người ta giặt rửa những thứ dơ bẩn
trong nước, nước cũng không vì thế mà cảm thấy tủi nhục, buồn khổ và
chán chường. Con lại nên học hạnh của lửa. Lửa đốt cháy mọi thứ, kể cả
những thứ dơ bẩn, vậy mà lửa cũng không vì thế mà cảm thấy tủi nhục,
buồn khổ và chán chường. Con lại cũng nên học hạnh của không khí. Không
khí thổi đi các thứ mùi, mà vẫn không cảm thấy tủi nhục, buồn khổ và
chán chường.
Rahula, con hãy tu tập lòng Từ để đối trị giận hờn.
Lòng Từ là lòng thương yêu được thực hiện bằng cách đem lại niềm vui cho
kẻ khác. Từ là thứ tình thương không có điều kiện và không chờ đợi sự
đền trả.
Con hãy tu tập lòng Bi để đối trị tàn ác. Lòng Bi là lòng
thương yêu được thực hiện bằng cách làm vơi đi sự khổ đau nơi người
khác. Bi cũng là thứ tình thương không có điều kiện và cũng không chờ
đợi sự đền trả. Con lại phải tu tập lòng Hỷ để đối trị ganh ghét. Lòng
Hỷ là lòng vui phát sinh từ khả năng vui theo cái vui của người khác và
niềm ước ao làm sao cho kẻ khác được an vui, mong cho kẻ khác được
thành công và hạnh phúc. Con lại nên tu tập lòng Xả để đối trị kỳ thị
và vướng mắc. Lòng Xả là tâm niệm thanh thoát và cởi mở đạt được do sự
nhận thức về tính cách tương quan bình đẳng giữa mọi loài; cái nầy như
thế nầy vì cái kia như thế kia, mình và người không phải là hai thực
thể riêng biệt, không nên ghét bỏ cái này để đi nắm bắt một cái khác.
Rahula,
Từ, Bi, Hỷ và Xả là bốn tâm tư lớn, rộng rãi không có bờ bến và cũng
đẹp đẽ không cùng, đó gọi là Tứ Vô Lượng Tâm. Tu tập theo phép này thì
mình trở nên một nguồn suối mát đem lại sinh lực và niềm vui cho tất cả
vũ trụ.
Rahula, con lại phải quán chiếu về vô thường để phá trừ ảo
tưởng về cái "ta". Con phải quán chiếu về tính sinh diệt và thành hoại
của thân thể để hiểu sâu về sống chết và để thoát ly tham dục, và nhất
là con phải tập quán niệm hơi thở. Quán niệm hơi thở sẽ đem lại nhiều
thành quả lợi lạc lớn.
Ngồi kề Rahula, được nghe tất cả những điều
Bụt dạy, Svastika sung sướng vô cùng. Đây là lần đầu tiên chú được nghe
những lời thâm sâu như vậy trực tiếp từ miệng Bụt. Chú đã học thuộc
lòng trên mười kinh, trong đó có những kinh căn bản như Kinh Chuyển
Pháp Luân và Kinh Vô Ngã Tướng mà Bụt nói ở vườn Nai Isipatana, nhưng
chú chưa thấy thấm thía mùi vị đạo của đại pháp như hôm nay. Có lẽ vì
những kinh đó chú không được nghe trực tiếp từ miệng Bụt. Kinh đầu tiên
mà chú nghe trực tiếp từ miệng Bụt là Kinh Chăn Trâu, chú đã thuộc
lòng, nhưng hồi Bụt nói kinh ấy, chú còn đang mới quá, tâm trí chưa đủ
chín chắn để cảm nhận lấy tất cả những cái hay. Chú tự hẹn là những lúc
rãnh rỗi chú sẽ ôn tụng lại các kinh đó bằng nhận thức mới của mình để
có thể thâm nhập được nghĩa lý sâu xa trong ấy.
Suy nghĩ tới đó
thì Svastika lại nghe tiếng Bụt cất lên. Bụt bắt đầu dạy Rahula về
phương pháp thở. Svastika và Rahula đã từng học phép quán niệm hơi thở
rồi và cũng đã thực tập, nhưng đây là lần đầu hai người được Bụt dạy
trực tiếp về phép tu này. Bụt dạy rằng tác dụng đầu tiên của hơi thở có
ý thức là chấm dứt tạp niệm và phát khởi chánh niệm. Mỗi khi thở vào
ta biết là đang thở vào, mỗi khi thở ra, ta biết rằng ta đang thở ra,
đó là hơi thở có ý thức. Trong lúc thở như thế ta để tâm nơi hơi thở và
chỉ để tâm nơi hơi thở mà thôi. Làm như vậy lập tức ta chấm dứt ngay
được những tạp niệm, nghĩa là chấm dứt những suy nghĩ viễn vông, những
suy nghĩ đã không ích lợi mà còn làm cho tâm ta loạn động. Một khi
những tạp niệm được cắt đứt thì tâm ta an trú trong chánh niệm. Ta biết
ta đang thở, ta biết ta đang tỉnh thức, ta không bị tạp niệm bao vây
và dẫn dắt. Chỉ cần một hơi thở thôi, ta đã có thể thiết lập trạng thái
tỉnh thức trong ta. Trạng thái tỉnh thức ấy là chất Bụt sẵn có trong
mọi người.
Bụt dạy: "thở một hơi dài mình biết là mình thở một hơi
dài, thở một hơi ngắn mình biết là mình thở một hơi ngắn. Như vậy có
nghĩa là mình ý thức được trọn vẹn hơi thở của mình. Duy trì ý thức và
hơi thở, ta thiết lập được định tâm. Lúc bấy giờ ta mới nương theo hơi
thở để quán chiếu thân thể ta, cảm giác ta, tâm ý ta và mọi sự vật
trong ta và ngoài ta. Các sự vật ấy gọi là các pháp (sarvadharma).
